Ministrat e BE-së shqyrtojnë mundësinë e vendosjes së kufirit të çmimit të naftës

Përpara një takimi ministror në Bruksel, Komisioni Evropian u kërkoi ministrave të financave të BE-së të mbajnë masat e lehtësimit energjetik afatshkurtër, duke qëndruar në rrugën e duhur me objektivat e dekarbonizimit.

Ministrat e financave të Bashkimit Evropian po shqyrtojnë mundësinë e kufizimit të çmimeve të naftës ose taksimit të fitimeve të papritura, ndërsa po shqyrtojnë një përgjigje të koordinuar ndaj kostove në rritje të energjisë , mes rritjes së çmimeve të gazit natyror dhe naftës të nxitura nga lufta në Iran.

Analistët paralajmërojnë se rritjet e mëtejshme të çmimeve mund të jehojnë krizën energjetike të vitit 2022.

Zyrtarët e BE-së këmbëngulin se blloku është më i përgatitur sesa në vitin 2022, kur pushtimi i Ukrainës nga Rusia shkaktoi mungesa të mëdha energjie. Ata tregojnë rritjen e prodhimit vendas të energjisë së pastër dhe infrastrukturën më të fortë.

Megjithatë, pasiguria mbetet e lartë për shkak të kohëzgjatjes së paparashikueshme të konfliktit. Zyrtarët paralajmërojnë gjithashtu se “hapësira e manovrimit financiar të BE-së është më e kufizuar se më parë”, pasi shpenzimet e mbrojtjes janë rritur.

Pavarësisht përpjekjeve për të diversifikuar furnizimet që nga viti 2022, Evropa mbetet e ekspozuar ndaj goditjeve globale dhe duhet të jetë e gatshme për paqëndrueshmëri të përtërirë, edhe nëse situata nuk arrin të shndërrohet në një krizë të plotë, thanë zyrtarët.

Duke folur pas një takimi ministror në Bruksel të enjten, Komisioneri i Ekonomisë Valdis Dombrovskis tha se “shkalla, ashpërsia dhe ndikimi” i luftës janë intensifikuar gjatë dy javëve të fundit.

Ai përmendi mbylljen e Ngushticës së Hormuzit dhe sulmet ndaj infrastrukturës energjetike, të cilat e kanë shtyrë çmimin e naftës së papërpunuar Brent mbi 100 dollarë për fuçi dhe kanë rritur çmimet e gazit natyror.

“Çështja kryesore është kohëzgjatja dhe intensiteti i krizës, pasi këto do të përcaktojnë shkallën e shokut energjetik (…) Shpresa jonë e përbashkët është për deeskalimin dhe shmangien e ndërprerjeve të mëdha në infrastrukturën energjetike”, tha Presidenti i Eurogrupit, Kyriakos Mihrakakis.

Pierre Gramegna, drejtor menaxhues i Mekanizmit Evropian të Stabilitetit, paralajmëroi se “edhe nëse konflikti do të mbaronte nesër, pasojat do të mbeteshin me ne për një kohë të gjatë”.

“Kutia e mjeteve” e BE-së në diskutim për të përballuar rritjen e çmimeve

Ministrat diskutuan masa të mundshme të koordinuara bazuar në një shënim të Komisionit Evropian të datës 26 mars, të parë nga Euronews, në prani të shefit të Agjencisë Ndërkombëtare të Energjisë, Fatih Birol, i cili ka paralajmëruar për një krizë energjitike më të rëndë se vitet 1970.

Ndërsa vlerësohet ndikimi afatgjatë i konfliktit të Iranit, Komisioni po u kërkon shteteve anëtare të përshpejtojnë kalimin në energji të pastër. Spanja dhe Portugalia citohen si shembuj për shkak të ekspozimit të tyre më të ulët ndaj paqëndrueshmërisë së çmimeve të lidhura me burimet e rinovueshme.

Sipas shënimit, burimet e rinovueshme përbënin rreth 48% të përzierjes së energjisë elektrike të BE-së në vitin 2025, nga 36% në vitin 2021, të nxitura nga era dhe dielli. Gjatë së njëjtës periudhë, lëndët djegëse fosile ranë nga 34% në 26%.

“Tranzicioni energjetik i Evropës është një objektiv strategjik dhe asnjë krizë afatshkurtër nuk do të na devijojë prej tij”, tha Dombrovskis.

Komisioni po u bën thirrje gjithashtu shteteve anëtare të frenojnë kërkesën për gaz dhe naftë, duke i bërë jehonë një paralajmërimi të IEA-s të lëshuar më 20 mars, një ditë pasi udhëheqësit e BE-së njoftuan masa “të synuara dhe të përkohshme” për të ulur çmimet e energjisë.

Brukseli ka theksuar se masa të tilla duhet të mbeten afatshkurtra dhe të përballueshme për të shmangur presionin fiskal afatgjatë.

Shënimi gjithashtu rekomandon mbështetje të synuar për familjet dhe bizneset më të prekura, në vend të subvencioneve të gjera që rrezikojnë të shtrembërojnë tregjet dhe të tendosin financat publike.

Për të shmangur një përsëritje të përgjigjeve të fragmentuara kombëtare të vërejtura në krizat e mëparshme, Komisioni po shtyn përpara koordinimin në nivel BE-je, të financuar përmes mjeteve ekzistuese, siç janë të ardhurat nga tregu i karbonit ose taksat mbi të ardhurat e papritura, në vend të huamarrjes së re.

Në javët në vijim, Komisioni pritet të propozojë norma më të ulëta tatimore për energjinë elektrike dhe masa për të siguruar që ajo të tatohet më pak se lëndët djegëse fosile. Ai gjithashtu do të përshkruajë planet për modernizimin e tregut të karbonit të BE-së, duke përfshirë përditësimet e standardeve të alokimit falas dhe një Rezervë më të fortë të Stabilitetit të Tregut për të kufizuar paqëndrueshmërinë e çmimeve.