Çfarë dimë deri tani për sulmet e Izraelit ndaj Iranit

Izraeli nisi sulme ajrore në të gjithë Iranin të premten, duke thënë se ato kishin në shënjestër “zemrën” e programit bërthamor të Iranit.

Sulmet vranë Hossein Salami, shefin e Gardës Revolucionare Islamike të Iranit – një degë e fuqishme e forcave të armatosura të vendit – figura të tjera të larta ushtarake dhe shkencëtarë bërthamorë, raportuan mediat shtetërore iraniane.

Civilë, përfshirë fëmijë, ishin gjithashtu midis të vrarëve, raportuan mediat shtetërore.

Ushtria izraelite tha se Irani lëshoi ​​rreth 100 dronë drejt Izraelit të premten në mëngjes, me mediat izraelite që raportuan se të gjithë dronët u kapën. Një gjendje e jashtëzakonshme u shpall në Izrael.

Kur dhe ku ndodhën sulmet?

Shpërthime u raportuan në kryeqytetin e Iranit, Teheran, rreth orës 03:30 sipas orës lokale.

Televizioni shtetëror iranian tha se zonat rezidenciale në Teheran u goditën, ndërsa shpërthimet u dëgjuan edhe në verilindje të kryeqytetit.

Në Izrael, banorët u zgjuan nga sirenat e sulmeve ajrore pothuajse në të njëjtën kohë dhe morën alarme telefonike emergjente.

Ushtria izraelite tha se kishte goditur “dhjetëra objektiva ushtarake, duke përfshirë objektiva bërthamore në zona të ndryshme të Iranit”.

Disa orë pas sulmeve fillestare, u raportua një shpërthim në impiantin bërthamor të Natanzit, i cili ndodhet rreth 225 km në jug të kryeqytetit, sipas mediave shtetërore iraniane.

Agjencia Ndërkombëtare e Energjisë Atomike (IAEA), mbikëqyrësi global bërthamor, konfirmoi më vonë se objekti i Natanzit ishte goditur.

IAEA tha se ishte informuar nga autoritetet iraniane se nuk ka pasur rritje të niveleve të rrezatimit në vendin e Natanzit.

Kreu i IAEA-së, Rafael Grossi, tha se objektet bërthamore “nuk duhet të sulmohen kurrë” dhe se sulme të tilla kanë “implikime serioze për sigurinë bërthamore, mbrojtjen dhe mbrojtjet, si dhe për paqen dhe sigurinë rajonale dhe ndërkombëtare”.

Në një deklaratë drejtuar anëtarëve të bordit, ai u bëri thirrje “të gjitha palëve të ushtrojnë përmbajtje maksimale për të shmangur përshkallëzimin e mëtejshëm”, duke thënë se “çdo veprim ushtarak që rrezikon sigurinë e objekteve bërthamore rrezikon pasoja të rënda për popullin e Iranit, rajonin dhe më gjerë”.

Çfarë ka thënë Izraeli?

Kryeministri izraelit Benjamin Netanyahu tha se sulmet – të quajtura Operacioni “Luani në Ngritje” – ishin “një operacion ushtarak i synuar për të zmbrapsur kërcënimin iranian ndaj mbijetesës së Izraelit”.

Ai tha se operacioni do të “vazhdojë për aq ditë sa duhen për të hequr përhapjen”.

“Në muajt e fundit, Irani ka ndërmarrë hapa që nuk i ka ndërmarrë kurrë më parë, hapa për ta armatosur këtë uranium të pasuruar.

“Nëse nuk ndalet, Irani mund të prodhojë një armë bërthamore në një kohë shumë të shkurtër. Mund të duhet një vit. Mund të ndodhë brenda pak muajsh, më pak se një vit. Ky është një rrezik i qartë dhe i pranishëm për vetë mbijetesën e Izraelit.”

Në fjalimin e tij, Netanyahu falënderoi gjithashtu Presidentin e SHBA-së Donald Trump për “konfrontimin e programit të armëve bërthamore të Iranit”.

Si është përgjigjur Irani?

Irani nisi rreth 100 dronë drejt Izraelit të premten në mëngjes, sipas Forcave Mbrojtëse të Izraelit (IDF). Ushtria izraelite raportoi se të gjithë dronët u kapën.

Ministria e Jashtme e Iranit tha se forcat e saj të armatosura nuk do të hezitojnë të mbrojnë sovranitetin e Iranit me forcë të plotë dhe në mënyrën që e konsiderojnë të përshtatshme.

Në një deklaratë, ministria e quajti operacionin e Izraelit “akte agresioni” dhe tha se “qeveria amerikane, si mbrojtësja kryesore e këtij regjimi, do të mbajë gjithashtu përgjegjësi”.

Çfarë ka thënë SHBA-ja?

Sekretari i Shtetit i SHBA-së, Marco Rubio, tha se SHBA-ja nuk ishte e përfshirë në sulme dhe nuk ofroi asnjë ndihmë.

Ai tha se përparësia kryesore për SHBA-në ishte mbrojtja e forcave amerikane në rajon.

Trump ende nuk ka komentuar mbi sulmet.

Në një reagim tjetër ndërkombëtar, Omani, i cili ka ndërmjetësuar bisedimet bërthamore SHBA-Iran, tha se e mban Izraelin përgjegjës për “këtë përshkallëzim dhe pasojat e tij”.

Kryeministri i Mbretërisë së Bashkuar, Keir Starmer, tha se raportet për sulmet janë “shqetësuese” dhe bëri thirrje për qetësim të situatës, njësoj si Franca.

Ministrja e Jashtme e Australisë, Penny Wong, tha se sulmet rrezikonin “destabilizimin e mëtejshëm të një rajoni që është tashmë i paqëndrueshëm”.

Sulmet u dënuan gjithashtu nga Japonia, Turqia, Indonezia dhe Arabia Saudite.

Kina tha se ishte “thellësisht e shqetësuar për pasojat e rënda” që mund të sjellin sulmet.

Sekretari i Përgjithshëm i OKB-së, António Guterres, u kërkoi të dyja palëve “përmbajtje maksimale” për të shmangur “me çdo kusht një zhytje në një konflikt më të thellë”, tha zëdhënësi i tij.

Kush është vrarë?

IDF tha se shefi i shtabit të Forcave të Armatosura Iraniane, komandanti i Korpusit të Gardës së Revolucionit Islamik (IRGC) të Iranit dhe komandanti i Komandës së Emergjencave të Iranit “u eliminuan të gjithë në sulmet izraelite në të gjithë Iranin”.

Sulmi i saj gjatë natës u përqendrua në “mbi 100 objektiva, duke përfshirë figura të larta të Shtabit të Përgjithshëm iranian dhe udhëheqës të programit bërthamor”.

Mediat shtetërore iraniane raportuan se midis të vrarëve ishin Hossein Salami, komandanti i përgjithshëm i IRGC-së, Gholamali Rashid, komandanti i Shtabit Qendror Khatam-al Anbiya dhe shefi i shtabit të forcave të armatosura të Iranit, Mohammad Bagheri.

Agjencia e lajmeve Tasnim, e lidhur me IRGC-në, raportoi se gjashtë shkencëtarë bërthamorë u vranë gjithashtu në sulmet ajrore, pesë prej të cilëve janë:

Fereydoon Abbasi, ish-kreu i Organizatës së Energjisë Atomike të Iranit

Mohammad Mahdi Tehranchi, i cili ishte i përfshirë në programin e armëve bërthamore të Iranit

Abdulhamid Minouchehr, kreu i inxhinierisë bërthamore në Universitetin Shahid Beheshti të Iranit

Ahmad Reza Zolfaghari, profesor i inxhinierisë bërthamore në Universitetin Shahid Beheshti

Amirhossein Feqhi, një tjetër profesor bërthamor në Universitetin Shahid Beheshti

Sipas raportimeve iraniane, raportohet se Ali Shamkhani, këshilltar i lartë i udhëheqësit suprem të Iranit, Ajatollah Ali Khamenei, është plagosur rëndë.

Mediat shtetërore raportuan se midis të vrarëve kishte edhe civilë, përfshirë fëmijë.

LEXONI GJITHASHTU:

• Kush ishte Hossein Salami, komandanti i vrarë në sulmin e Izraelit ndaj Iranit
• Izraeli sulmoi Iranin, deklarata e Netanyahut: Moment vendimtar për historinë tonë