INSTAT: Më shumë se gjysma e fondeve të kërkimit shkencor shkojnë për universitetet

Instituti i Statistikave i Shqipërisë ka publikuar raportin “Kërkimi shkencor dhe zhvillimi, 2024”, i cili sjell për herë të parë të dhëna të detajuara mbi fondet e alokuara nga buxheti i shtetit për kërkim dhe zhvillim shkencor.

Sipas këtij publikimi, në vitin 2024 shpenzimet publike për kërkim shkencor dhe zhvillim përbënin rreth 0.3% të Prodhimit të Brendshëm Bruto, një nivel që tregon se investimet publike në këtë fushë mbeten ende të kufizuara krahasuar me standardet europiane.

Të dhënat tregojnë se pjesa më e madhe e fondeve publike është përqendruar tek institucionet e arsimit të lartë, të cilat kanë përfituar rreth 54.7% të totalit të financimit, duke reflektuar rolin kryesor që universitetet dhe strukturat akademike luajnë në zhvillimin e kërkimit shkencor në vend. Sektori qeveritar ka marrë 43.8% të fondeve, ndërsa sektori privat jofitimprurës mbetet me një peshë minimale, vetëm 1.5% e totalit, çka tregon për një përfshirje ende të ulët të këtij sektori në aktivitetet kërkimore të financuara nga shteti.

Sa i përket orientimit të fondeve sipas objektivave socio-ekonomike, raporti evidenton se më shumë se gjysma e financimit, rreth 52.6%, është dedikuar për përmirësimin e përgjithshëm të njohurive, kryesisht përmes kërkimit të financuar nga fondet e përgjithshme universitare. Kjo tregon se fokusi kryesor i shpenzimeve publike mbetet zhvillimi i kërkimit bazë dhe forcimi i kapaciteteve akademike, më shumë sesa orientimi drejt kërkimit të aplikuar apo inovacionit të lidhur drejtpërdrejt me sektorët prodhues.