Punësimi në Shqipëri, hendek i madh mes arsimit bazë dhe atij të lartë

Sipas të dhënave më të fundit të INSTAT, vetëm 29.5% e personave me arsim 8 dhe 9-vjeçar janë të punësuar me pagë, ndërsa pjesa tjetër kryesisht punon në mënyrë informale ose në sektorë pa kontrata të rregullta pune.

Kjo shifër tregon se personat me arsim bazë janë më të ekspozuar ndaj punës së pasigurt dhe pa përfitime sociale. Ndërkohë, për ata me arsim të mesëm përqindja e të punësuarve me pagë arrin në 50%, ndërsa për ata me arsim të lartë shkon në 84.2%, duke reflektuar qartë lidhjen mes nivelit arsimor dhe mundësive për punësim të qëndrueshëm.

Sipas analizës, pjesa më e madhe e të punësuarve me arsim bazë gjenden në sektorin e bujqësisë, ku rreth 80% e punonjësve nuk marrin paga dhe konsiderohen “të vetëpunësuar” në fermat familjare. Shumë prej tyre punojnë pa sigurime shoqërore, çka i lë të pambrojtur në rast sëmundjeje, aksidenti apo moshë pensioni. Ky realitet ndikon drejtpërdrejt në nivelin e varfërisë dhe në cilësinë e jetës në zonat rurale, ku mungesa e alternativave dhe e trajnimeve profesionale kufizon mundësitë e tyre për të hyrë në tregun formal të punës.

Ekspertët e tregut të punës theksojnë se Shqipëria përballet me një mospërputhje të madhe mes kërkesës dhe ofertës në tregun e punës. Ndërsa bizneset raportojnë mungesë fuqie punëtore të kualifikuar, një pjesë e konsiderueshme e popullsisë mbetet jashtë sistemit për shkak të mungesës së aftësive profesionale dhe arsimit praktik. Për të përmirësuar situatën, ata rekomandojnë forcimin e arsimit profesional dhe dual, nxitjen e formalizimit të punës dhe krijimin e programeve të trajnimit për punëtorët me arsim bazë, në mënyrë që të mund të kalojnë nga puna informale në punë me paga dhe sigurime.

Nëse nuk merren masa konkrete, paralajmërojnë ekspertët, hendeku arsim-punësim do të thellohet më tej, duke rritur numrin e personave që mbeten në punë të pasigurta, pa të ardhura të qëndrueshme dhe pa të drejta sociale. Kjo situatë, përveç ndikimit ekonomik, pritet të ketë edhe pasoja afatgjata për sistemin e pensioneve dhe zhvillimin e qëndrueshëm social të vendit.

LEXONI GJITHASHTU:

• Punësimet në administratë përplasin Ervin Bushatin me Adri Nurellarin
• 1.2 mln të punësuar në 2024, pjesa më e madhe në turizëm dhe bujqësi