Snajperë dhe ekspertë të dronëve, Serbi–Shqipëri është shumë më tepër se futboll

Është padyshim kualifikuesja më shpërthyese e Kupës së Botës: Shqipëria dhe Serbia do të përballen të shtunën. Ndeshja shihet gjithashtu si një provë e rëndësishme për atmosferën e mundshme të Kampionatit Evropian pas dy vitesh.

Nga Ronny Blaschke

Kur kombëtaret e Serbisë dhe Shqipërisë të përballen këtë të shtunë në kuadër të kualifikimeve për Kupën e Botës, qindra oficerë policie – përfshirë snajperë, efektivë me veshje civile dhe ekspertë të dronëve – do të sigurojnë stadiumin.

Në vend të kryeqytetit serb, ndeshja do të zhvillohet në qytetin e vogël të Leskovcit, ku stadiumi ka vetëm 8.100 vende për spektatorë.

Seksioni për tifozët shqiptarë do të mungojë, pasi biletat nuk janë lëshuar për shitje të përgjithshme. Autoritetet vendase dhe UEFA synojnë të parandalojnë përsëritjen e skandalit të tetorit 2014.

Në atë kohë, Serbia dhe Shqipëria po përballeshin në kualifikueset e Kampionatit Evropian. Para ndeshjes, tifozë serbë hodhën gurë drejt autobusit të ekipit shqiptar, ndërsa himni i Shqipërisë u mbulua nga protestat dhe fishkëllimat.

“Vritini shqiptarët!” bërtisnin tifozët, kur një dron që mbante një flamur fluturoi mbi fushë në minutën e 42-të. Ai paraqiste skicën e “Shqipërisë së Madhe”, simbol i nacionalistëve shqiptarë. Mbrojtësi serb, Stefan Mitroviç, rrëmbeu flamurin, ndërsa lojtarët shqiptarë u vërsulën drejt tij. Pati përleshje në fushë dhe jashtë saj.

Ndeshja u ndërpre, por pasojat u ndjenë gjatë: në Prishtinë, qindra tifozë festuan me autokolona dhe fishekzjarrë.

Në zonat kufitare mes Serbisë dhe Kosovës u dogjën flamuj të të dy vendeve. Edhe në diasporë – në Vjenë dhe Berlin – ndodhën përleshje mes grupeve shqiptare dhe serbe. Një vizitë e planifikuar e kryeministrit shqiptar Edi Rama në Beograd u shty. Që atëherë, përballja mes Serbisë dhe Shqipërisë konsiderohet si një nga më të tensionuarat në historinë e futbollit evropian.

Tifozët kanë vijuar të zgjerojnë konfliktin shekullor nëpërmjet futbollit.

Djegie flamujsh dhe slogane fyese

Në qendër të konfliktit qëndron Kosova, ku shumica e popullsisë është me origjinë shqiptare. Qysh në kohën e ish-Jugosllavisë, kosovarët ndiheshin të përjashtuar. Në fund të viteve 1990, lideri serb Slobodan Millosheviç nisi një luftë në Kosovë. Edhe sot, Serbia refuzon ta njohë pavarësinë e Kosovës, e shpallur më 2008.

Tifozët serbë shfaqin nacionalizmin e tyre në forma të ndryshme. Ultrasit e Yllit të Kuq të Beogradit udhëtojnë shpesh në Graçanicë, një enklavë me shumicë serbe në Kosovë, ku valëvisin flamurin e “Serbisë së Madhe” pranë një manastiri ortodoks dhe pozojnë pranë statujës së Milos Obiliqit – kalorësit serb që thuhet se vrau një sulltan osman në shekullin XIV. Ata e konsiderojnë veten si mbrojtës të krishterimit europian kundër “pushtuesve islamikë”, që për ta janë shqiptarët.

Tifozët shqiptarë reagojnë në mënyrën e tyre. Për shumë prej tyre, ekziston vetëm një komb: kombi shqiptar. Ata besojnë se ai shtrihet në territore ku jetojnë pakica shqiptare, si në Serbi, Mal të Zi, Maqedoni të Veriut dhe Greqi.

Në ndeshjet vendase, këndojnë vazhdimisht për UÇK-në, “Ushtrinë Çlirimtare të Kosovës”, organizatë paraushtarake që ka sulmuar objektiva serbe që nga mesi i viteve 1990.

Kjo ndjenjë është përhapur edhe në arenat ndërkombëtare. Pas një ndeshjeje të Euro 2024 kundër Kroacisë në Hamburg, futbollisti shqiptar Mirlind Daku mori një megafon dhe bërtiti “Fuck Serbia” para tifozëve.

Ai u pezullua për dy ndeshje. Ndërkohë, Federata Serbe e Futbollit u gjobit në dhjetor 2024, pasi tifozët tentuan të digjnin një flamur shqiptar gjatë një ndeshjeje kundër Zvicrës.

Një test për frymën e Europianit

Në këtë kontekst, autoritetet e konsideruan sukses faktin që ndeshja e parë mes Shqipërisë dhe Serbisë (0-0), e zhvilluar në Tiranë në fillim të qershorit, kaloi pa incidente. Federata Shqiptare e Futbollit nuk i shiti bileta grupeve të organizuara të tifozëve.

Përkundrazi, rriti çmimet dhe përzgjodhi biletat përmes një llotarie, duke filtruar mbi 200.000 aplikime. Shumë ultras shqiptarë protestuan dhe e ndoqën ndeshjen në shfaqje publike. Një pankartë drejtuar federatës lexonte: “Merrni biletat tona dhe dërgoni policinë. Por nuk mund ta vrisni zemrën që rreh për Shqipërinë.”

A ekziston mundësia për uljen e tensioneve? Në shkurt, UEFA njoftoi se Kampionati Evropian U-21 për vitin 2027 do të organizohet për herë të parë nga dy vende: Serbia dhe Shqipëria.

Ndeshja hapëse do të luhet në Novi Sad, ndërsa finalja në Tiranë. Ishte kryesisht Armand Duka – president i Federatës Shqiptare të Futbollit dhe anëtar i Komitetit Ekzekutiv të UEFA-s që nga 2019 – që shtyu përpara këtë bashkëpunim.

Zyrtarët dhe diplomatët nga të dy vendet e shohin këtë turne si një hap drejt afrimit, por edhe si një kontribut në nismën rajonale “Ballkani i Hapur”. Megjithatë, grupet nacionaliste e kundërshtuan ashpër.

Disa tifozë shqiptarë spërkatën selinë e federatës me bojë të kuqe dhe publikuan imazhe të operacioneve ushtarake serbe në Kosovë, duke përcjellë mesazhin: “Refuzojmë çdo bashkëpunim me vrasësit.”

Nëse Kampionati Evropian U-21 do të mund të mbahet me sukses në të dy vendet, kjo do të varet edhe nga marrëdhëniet politike mes Serbisë dhe Shqipërisë. Ndeshja e kthimit këtë të shtunë mund të jetë një tregues vendimtar për këtë perspektivë./ Neue Zürcher Zeitung

LEXONI GJITHASHTU:

• “S’më ka ndodhur kurrë”, gazetari flet nga Serbia: Na kontrolluan fotot në celular
• VIDEO/ Flamuri kuqezi ngrihet në stadiumin e Leskovacit para sfidës me Serbinë