U mblodh mes ankthit global të luftës, ç’ndodhi në Konferencën e Sigurisë në Mynih

Këtë vit, në Konferencën e 60-të të Sigurisë në Mynih (MSC), dy nga njerëzit më të përfolur nuk ishin prezent.

Sipas BBC, kjo përfshinte ish-presidentin e SHBA-së, Donald Trump, kthimi i mundshëm i të cilit në Shtëpinë e Bardhë mund të jetë çelës në marrëdhëniet transatlantike, që qëndrojnë në zemër të këtij forumi kryesor ndërkombëtar.

Po ashtu, edhe presidenti rus Vladimir Putin, i cili u fajësua ashpër nga liderët botërorë për vdekjen e kritikut të tij më të shquar Alexei Navalny, për të mos përmendur pushtimin e tij në shkallë të plotë të Ukrainës, i cili vazhdon të hedhë një hije të errët në të gjithë Evropën dhe përtej saj.

Lajmi tronditës i vdekjes së Navalny-t, i cili doli vetëm disa orë përpara se të fillonte konferenca të premten, nënvizoi përsëri paparashikueshmërinë e rrezikshme të një bote të skalitur nga linja të shumta gabimesh dhe interesa të rrënjosura.

“Ne jetojmë në një botë ku ka gjithnjë e më shumë konfrontime dhe më pak bashkëpunim,” tha me keqardhje Përfaqësuesi i Lartë i BE për Politikën e Jashtme dhe Sigurinë, Josep Borrell. “Bota është bërë një vend shumë më i rrezikshëm,” më tha ai ndërsa konferenca po mbyllej të dielën.

“Humb-humb?” ishte maksima e mbledhjes së sivjetshme, në një kohë të thellimit të tensioneve gjeopolitike dhe pasigurive rrëqethëse ekonomike.

Raporti vjetor i MSC paralajmëroi se ai mund të shkaktojë dinamikë “humbje-humbje” midis qeverive, “një spirale në rënie që rrezikon bashkëpunimin dhe minon rendin ekzistues ndërkombëtar”.

“Unë mendoj se kjo ka qenë konferenca e një bote të çrregullt,” tha David Miliband, CEO dhe president i Komitetit Ndërkombëtar të Shpëtimit (IRC).

“Është një botë e dominuar nga mosndëshkimi, ku stabilizuesit e parmakut nuk po funksionojnë dhe kjo është arsyeja pse ka kaq shumë çrregullime, jo vetëm në Ukrainë dhe në Gaza e Izrael, por më gjerësisht në vende si Sudani, kriza humanitare e të cilit vijon”, tha ai.

Kjo çështje e mosndëshkimit, një nga sfidat më të vështira politike, u shndërrua papritur në një histori personale prekëse kur gruaja e Navalny-t, Julia Navalnaya, u shfaq papritur në skenën kryesore të konferencës në hotelin madhështor Bayerischer Hof për të dënuar presidentin e Rusisë dhe për t’i nxitur presidentët e mbledhur, kryeministrat, shefat e mbrojtjes dhe diplomatë të lartë për ta sjellë Putinin para drejtësisë.

Qetësia dhe qartësia e saj e jashtëzakonshme mahnitën sallën e mbushur plot, gjë që i dha asaj një ovacion të vazhdueshëm përpara dhe pasi fliste me dhimbje të dukshme.

Këtë vit Rusia, si dhe Irani, nuk u ftuan në Mynih sepse organizatorët vlerësuan se ata nuk ishin “të interesuar për dialog kuptimplotë”.

Në forumet e MSC-së të shkuara, fjalimet e ministrit të Jashtëm veteran të Rusisë, Sergei Lavrov zemëruan dhe elektrizuan sallën kryesore dhe prania e dukshme e Iranit nxori në pah rivalitetet dhe rreziqet që kishin nevojë urgjente për zgjidhje.

Vazhdimi i ndihmës së madhe ushtarake dhe financiare perëndimore për Ukrainën u nënvizua në mënyrë të përsëritur nga presidenti i Ukrainës, Volodymyr Zelensky, i cili i nxiti pjesëmarrësit të vepronin, ndërsa ai nxitonte nga një takim i nivelit të lartë në tjetrin.

“Viti 2024 kërkon përgjigjen tuaj – nga të gjithë në botë,” iu lut ai delegatëve kur foli nga podiumi më i lartë.

Mbështetja kryesore e SHBA-së ishte më e rëndësishmja në mendjen e tij, pasi një paketë jetike sigurie, që arrin në 60 miliardë dollarë (48 miliardë paund), po mbahet nga Kongresi Amerikan ku ligjvënësit republikanë janë gjithnjë e më të ndarë nëse duhet të vazhdojnë të mbështesin Kievin në luftën e tij.

Në Ukrainë, ushtarëve po u mbarojnë edhe plumbat në vijat e frontit.

Delegatët e SHBA-së në Mynih, përfshirë Zëvendëspresidenten Kamala Harris, u munduan të këmbëngulnin që ajo dhe presidenti Joe Biden nuk do të braktisnin Ukrainën, as udhëheqjen e Amerikës në çështjet globale.

Por me zgjedhjet në SHBA vetëm nëntë muaj larg, Trump tashmë po formëson debatin e polarizuar politik në Uashington dhe po ringjall ankthin se ai mund të tërheqë SHBA-në nga aleanca ushtarake e NATO-s dhe angazhimet e tjera ndërkombëtare.

“Ata e dinë se çfarë duhet të bëjnë, por nuk mund ta bëjnë atë, dhe ky është boshllëku që duhet plotësuar”, kështu i vlerësoi zoti Miliband premtimet e shprehura nga SHBA-ja dhe aleatët evropianë në Mynih.

Të tjerët ishin edhe më thumbues në kritikat e tyre.

“Shumë fjalë. Asnjë angazhim konkret,” postoi Nathalie Tocci, Drejtore e Institutit të Çështjeve Ndërkombëtare, në X, e njohur më parë si Twitter. “Është një MSC2024 e trishtuar.”

Boshllëqet ishin edhe më të dukshme kur bëhej fjalë për luftën shkatërruese Izrael-Gaza, e cila shpërtheu pas sulmit vrasës të Hamasit në Izraelin jugor më 7 tetor.

Operacionet ushtarake të Izraelit po shkaktojnë një numër marramendës viktimash civile dhe kanë shkatërruar pjesën më të madhe të këtij brezi bregdetar.

“Ne kemi parë një interes vërtetë të madh nga komuniteti ndërkombëtar dhe liderët botërorë që janë mbledhur këtu në Mynih se ata do të dëshironin të shihnin një armëpushim serioz dhe një sasi të konsiderueshme ndihme ndërkombëtare në Gaza,” vuri në dukje kryeministri palestinez Mohammad Shtayyeh në një intervistë.

Por delegatët izraelitë, duke përfshirë ish-negociatoren e paqes Tzipi Livni, folën mbi nevojën për të vazhduar presionin përpara.

“Unë jam një kundërshtare politike e Kryeministrit Benjamin Netanyahu, por unë e mbështes luftën në Gaza,” theksoi ajo në një seancë, ku përfshiu gjithashtu Shtayyeh dhe ministrin e jashtëm jordanez Ayman Safadi.

“Unë mbështes nevojën strategjike për të eliminuar Hamasin si një organizatë terroriste dhe si një regjim,” tha zonja Livni.

MSC i këtij viti shënoi një pjesëmarrje rekord: Më shumë se 900 pjesëmarrës duke përfshirë rreth 50 krerë shtetesh dhe qeverish nga e gjithë bota, më shumë se 100 ministra, si dhe përfaqësues të think-tank-eve, organizatave joqeveritare dhe bizneseve kryesore.

Djemtë kryesorë, ministrat e Jashtëm feministë, luftëtarët e klimës, aktivistët iranianë, ekspertët e armëve, ‘magjistarët’ e teknologjisë dhe më shumë, të gjithë u mblodhën në skenat publike dhe në takime private e grumbullime të heshtura.

E gjithë kjo nënvizoi se si kuptimi i botës për “sigurinë globale” vazhdon të ndryshojë formë.

Gjatë dekadave, ky forum, i lindur në vitin 1963 në kërkim të Luftës së Ftohtë për paqe dhe prosperitet, ka qenë shpesh një vend për diplomacinë në kohë reale.

Por në një vit të shënuar nga shqetësimi për “dinamikën humb-humbje” Mynihu ishte një vend për shumë biseda dhe vlerësime, ndërsa bota mendon me nervozizëm se ku do të bien goditjet e ardhshme.

LEXONI GJITHASHTU:

• Zelensky në Konferencën e Sigurisë në Mynih: Mungesa e armëve favorizon Putin
• Rama takohet me Hillary Clinton në Konferencën e Sigurisë në Mynih